Firma podejmuje się opracowania instrukcji bezpieczeństwa pożarowego i zakładowych planów ratowniczych.


Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego oraz zakładowy plan ratowniczy

Instrukcja – to zbiór przepisów (zwykle na piśmie) ustalających sposób postępowania w jakiejś dziedzinie; dokładne pouczenie, wskazówka, rozporządzenie, polecenie[1] tak więc, bazując na tej definicji, zakładowa instrukcja bezpieczeństwa pożarowego jest zbiorem zakładowych regulacji dotyczących zasad zapobiegania pożarom oraz zasad postępowania na wypadek wystąpienia pożaru lub innego miejscowego zagrożenia.

Konieczność planowania obrony zakładów i obiektów na wypadek wystąpienia różnego rodzaju zdarzeń wynika z ustawy o ochronie przeciwpożarowej[2] Art. 4. ust. 1. tej ustawy stanowi: "Właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu, zapewniając jego ochronę przeciwpożarową, obowiązany jest w szczególności:

  1. przestrzegać przeciwpożarowych wymagań budowlanych, instalacyjnych i technologicznych,
  2. wyposażyć budynek, obiekt lub teren w sprzęt pożarniczy i ratowniczy oraz środki gaśnicze zgodnie z zasadami określonymi w odrębnych przepisach,
  3. zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie lub na terenie bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji,
  4. przygotować budynek, obiekt lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej,
  5. zaznajomić pracowników z przepisami przeciwpożarowymi, ustalić sposoby postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia."

Art. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej brzmi:

„Ilekroć w ustawie jest mowa o:

1) zapobieżeniu powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia – rozumie się przez to:
a) zapewnienie koniecznych warunków ochrony technicznej nieruchomościom i ruchomościom,
b) tworzenie warunków organizacyjnych i formalnoprawnych zapewniających ochronę ludzi i mienia, a także przeciwdziałających powstawaniu lub minimalizujących skutki pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia,

2) działaniach ratowniczych – rozumie się przez to każdą czynność podjętą w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska, a także likwidację przyczyn powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia,

3) innym miejscowym zagrożeniu – rozumie się przez to inne niż pożar i klęska żywiołowa zdarzenie, wynikające z rozwoju cywilizacyjnego i naturalnych praw przyrody (katastrofy techniczne, chemiczne, ekologiczne), stanowiące zagrożenie dla życia, zdrowia, mienia lub środowiska,

4) krajowym systemie ratowniczo-gaśniczym – rozumie się przez to integralną część organizacji bezpieczeństwa wewnętrznego Państwa, obejmującą prognozowanie, rozpoznawanie i zwalczanie pożarów, klęsk żywiołowych lub innych miejscowych zagrożeń; system ten skupia jednostki ochrony przeciwpożarowej w celu ratowania życia, zdrowia, mienia lub środowiska.

W oparciu o te ustawowe regulacje Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zobowiązał właścicieli, zarządców i użytkowników obiektów bądź ich części
stanowiących odrębne strefy pożarowe, przeznaczonych do wykonywania funkcji użyteczności publicznej, do opracowania instrukcji bezpieczeństwa pożarowego.

Instrukcje te muszą być aktualizowane co 2 lata, a także po takich zmianach sposobu użytkowania obiektu lub procesu technologicznego, które wpływają na zmianę warunków ochrony przeciwpożarowej[3]

Instrukcje bezpieczeństwa pożarowego nie są wymagane dla obiektów lub ich części, jeżeli nie występuje w nich strefa zagrożenia wybuchem, a ponadto:
- kubatura brutto budynku lub jego części stanowiącej odrębną strefę pożarową nie przekracza 1000 m3 (w przypadku budynku inwentarskiego 1500 m3) lub
- powierzchnia strefy pożarowej obiektu innego niż budynek nie przekracza 1000 m2.

W obiektach produkcyjnych i magazynowych instrukcja bezpieczeństwa pożarowego może być częścią instrukcji technologiczno-ruchowej a w zakładach zamkniętych służących obronności państwa stanowić część planu ochrony przeciwpożarowej i działań ratowniczych.

Warunki ochrony przeciwpożarowej, wynikające z przeznaczenia obiektu, sposobu użytkowania, prowadzonego procesu technologicznego i jego warunków technicznych, w tym zagrożenia wybuchem.

Podstawą do projektowania właściwej ochrony przeciwpożarowej zakładu jest analiza ryzyka powstania i rozprzestrzeniania się pożaru w zakładzie dla którego opracowujemy instrukcje bezpieczeństwa pożarowego. Analiza taka musi zawierać prognozę:
  • możliwości powstania pożaru w zakładzie,
  • możliwości rozprzestrzeniania się pożaru w razie jego powstania,
  • możliwości zwalczania pożaru oraz ocenę stanu zabezpieczenia przeciwpożarowego w szczególności w zakresach takich jak:
  1. zabezpieczenia budowlane i techniczne obiektów,
  2. profilaktyka pożarowa w procesie produkcyjnym,
  3. organizacja ochrony przeciwpożarowej zakładu.

Analiza ta musi uwzględniać:
  • etap projektowania i budowy nowego zakładu,
  • normalne funkcjonowanie zakładu, firmy,
  • konserwację i utrzymanie stanu obiektów oraz instalacji,
  • możliwe zakłócenia związane z funkcjonowaniem zakładu,
  • przerwy postojowe zakładu.

Prognoza możliwości powstania pożaru.

Aby ocenić możliwości powstania pożaru należy w pierwszej kolejności określić rodzaje i ilości substancji palnych a także rodzaje potencjalnych źródeł zapłonu występujących w zakładzie, dla którego opracowywana jest instrukcja. Należy także poddać ocenie istniejące zabezpieczenia techniczne stosowane w zakładzie a także organizację ochrony przeciwpożarowej.
Substancje palne.

- W celu zinwentaryzowania substancji palnych stosowanych w zakładzie należy sporządzić zestawienie tych substancji w formie tabelarycznej. W tabeli tej powinny być zawarte dane charakteryzujące właściwości fizykochemiczne tych substancji.

Źródła zapłonu.

Energia niezbędna do zapłonu substancji palnej może być doprowadzona do niej w różnej formie. Dla przebiegu spalania substancji duże znaczenie ma moc źródła i czas jego oddziaływania.

Rodzaje możliwych źródeł zapłonu:
Gorące powierzchnie – zapłon może wystąpić, jeśli dojdzie do zetknięcia mieszaniny wybuchowej z ogrzana powierzchnia. Zdolność ogrzanej powierzchni do spowodowania zapłonu zależy od rodzaju i stężenia poszczególnych substancji w mieszaninie z powietrzem. itd.

Ocena zagrożenia wybuchem.

Zagrożenie wybuchem jest ściśle związane z materiałami i substancjami przetwarzanymi, stosowanymi lub uwalnianymi przez urządzenia, systemy ochronne, części i podzespoły a także z materiałami stosowanymi do budowy tych urządzeń.

Identyfikacja zagrożenia polega na ustaleniu następujących właściwości mieszaniny substancji palnej z powietrzem:

- itd

Prognoza możliwości rozprzestrzeniania się pożaru w razie jego powstania.

Rozprzestrzenianie się powstałego pożaru zależy od wielu czynników. Do czynników mających największy wpływ zaliczyć należy:

....

Na intensywność rozprzestrzeniania się pożaru mają wpływ także:
....

Ocena możliwości zwalczania pożaru.

Możliwość skutecznego ugaszenia pożaru zależy wprost od czasu jego rozwoju. Im czas ten jest krótszy, tym większa jest możliwość jego szybkiego ugaszenia a zarazem zaangażowanie środków potrzebnych do gaszenia jest znacznie mniejsze .

Optymalnym rozwiązaniem byłoby by pracownicy byli w stanie ugasić pożar w zarodku. Aby tak mogło być, pracownicy muszą być dobrze do tego przygotowani i wyposażeni. Nie wystarczy pokazać im tylko gaśnice podczas szkolenia i omówić ich przeznaczenie oraz zasady użycia. Jest to rozwiązanie najlepsze i najtańsze. Równocześnie z działaniami gaśniczo-ratowniczymi podejmowanymi przez pracowników muszą być bezwzględnie wzywane siły ratownicze. Często niestety bywa tak, iż odkładanie decyzji o zawiadomieniu stanowiska alarmowania PSP skutkuje rozprzestrzenieniem się pożaru a co za tym idzie znacznym wzrostem szkód. Należy zakładać, że pożaru może nie udać się ugasić własnymi siłami. Lepszym rozwiązaniem jest by służby ratownicze przybyły niepotrzebnie niż za późno.

Zwalczanie pożaru przez pracowników.

Na możliwość zwalczania pożaru przez pracowników mają wpływ:
  • miejscowe uwarunkowania,
  • personel będący do dyspozycji,
  • będące do dyspozycji środki (gaśnice, specjalne środki gaśnicze jak para, woda, piasek, cement)
  • wyszkolenie personelu zakładowego (ćwiczenia praktyczne w gaszeniu),
  • przyjęte rozwiązania organizacyjne (określone w instrukcji alarmowania)
  • możliwość szybkiego wykrycia pożaru,
  • dostępność sprzętu gaśniczego,
  • sprawność i dostępność wyłączników awaryjnych,
  • dostępność dróg ewakuacji,
  • oznakowanie wyposażenia przeciwpożarowego (prysznice gaśnicze, prysznice do przemywania oczu, drogi ewakuacji, sprzęt gaśniczy, sprzęt ochrony dróg oddechowych),

Należy podkreślić, że podstawowym czynnikiem decydującym o możliwości ugaszenia pożaru w zarodku jest jednak sposób działania pracowników w pierwszej fazie pożaru .
Zwalczanie pożarów przez jednostki ratowniczo-gaśnicze.

Przygotowanie zakładu do działań gaśniczo - ratowniczych ma bardzo istotne znaczenie dla możliwości szybkiego opanowania powstałego pożaru a przede wszystkim jest ważne ze względu na możliwość ratowania ludzi zagrożonych w wyniku wybuchu pożaru i w drugiej kolejności ze względu na możliwość ograniczenia strat. Możliwości skutecznych działań ratowniczo gaśniczych zakładowych i zewnętrznych jednostek straży pożarnych mogą być pomniejszane przez różnorodne zakłócenia. Czynniki mające wpływ na efektywność działań ratowniczo – gaśniczych to:

  • liczba ratowników mogących uczestniczyć w akcji
  • kwalifikacje ratowników – ich wyszkolenie (często niedoceniane na etapie planowaniu przygotowań ), ....itd

Sposób poddawania przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym stosowanych w obiekcie urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic.

Urządzenia przeciwpożarowe –to urządzenia (stałe lub półstałe, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie) które służą do wykrywania i zwalczania pożaru lub ograniczania jego skutków w obiektach, w których lub przy których są zainstalowane. Są to w szczególności:

  1. stałe i półstałe urządzenia gaśnicze i zabezpieczające,
  2. urządzenia wchodzące w skład systemu sygnalizacji pożarowej,
  3. urządzenia wchodzące w skład dźwiękowego systemu ostrzegawczego,
  4. instalacje oświetlenia ewakuacyjnego,
  5. hydranty, zawory hydrantowe „52”,
  6. pompy w pompowniach przeciwpożarowych,
  7. przeciwpożarowe klapy odcinające,
  8. urządzenia oddymiające
  9. drzwi i bramy przeciwpożarowe, o ile są wyposażone w systemy sterowania.
  10. instalacja odgromowa,
  11. gaśnice przenośne i przewoźne.

Z mocy obowiązujących przepisów prawnych wynika jednoznacznie, że urządzenia przeciwpożarowe powinny być utrzymywane w stanie pełnej sprawności technicznej i funkcjonalnej oraz powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym zgodnie z zasadami określonymi w Polskich Normach dotyczących urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic, w odnośnych dokumentacjach techniczno – ruchowych, oraz instrukcjach obsługi.

Przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne, urządzeń przeciwpożarowych, powinny być przeprowadzane w okresach i w sposób zgodny z instrukcją ustaloną przez producenta.

Instrukcja musi określać obowiązujące w zakładzie zasady poddawania przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym te urządzenia jak i osoby odpowiedzialnie w zakładzie za terminowość tych czynności.

Sposoby postępowania na wypadek pożaru i innego zagrożenia – planowanie przedawaryjne.

Właściwe planowanie przedawaryjne pozwala na optymalizację postępowania pracowników zakładu w sytuacji awaryjnej. Szczegółowe przeanalizowanie scenariuszy możliwych zdarzeń awaryjnych (jedną z groźniejszych awarii jest pożar) i opracowanie w oparciu o te analizę procedur postępowania poszczególnych pracowników w takich sytuacjach pozwala na unikanie błędów i racjonalne postępowanie pozwalające na minimalizowanie zagrożeń dla ludzi i minimalizowanie strat. Doświadczenia z wielu akcji ratowniczo – gaśniczych wykazują niezbicie, że niewłaściwe postępowanie pracowników po zauważeniu pożaru jest główna przyczyna jego rozprzestrzeniania się i dużych strat.

Zakładowy plan ratowniczy - podstawowe elementy składowe

Plan ratowniczy dla zakładu jest jednym z podstawowych członów instrukcji bezpieczeństwa pożarowego w każdym zakładzie bez względu na jego wielkość. Plan taki powinien zawierać:
  • plan alarmowania,
  • plan działań ratowniczych.

Zakładowy plan alarmowania

Plan alarmowania zawiera procedury postępowania w czasie bezpośrednio po uzyskaniu informacji o wystąpieniu zagrożenia (awaria, pożar, katastrofa, inne destrukcyjne zdarzenie powodujące zagrożenie dla ludzi, mienia, środowiska). Plan ten służy przede wszystkim do szybkiego alarmowania sił ratowniczych przewidzianych do działań w takich przypadkach oraz powiadamiania właściwych urzędów. Powinien być przygotowany w możliwie krótkiej przejrzystej formie (np. jako schemat przepływowy)..

Plan alarmowania obejmuje:
...

Zakładowy Plan Ratowniczy
.....

Zakres zakładowego planu ratowniczego.

Plan działań ratowniczych obejmuje:
  • zasady działania podczas akcji zakładowych sił ratowniczych w celu zwalczania zagrożenia,
  • regulacje obowiązujące pracowników zakładu podczas działań ratowniczych na terenie zakładu,
  • regulacje dotyczące wewnątrzzakładowej odpowiedzialności,
  • zasady informowania instytucji zewnętrznych.

Plan działań ratowniczych związany jest z planem alarmowania. Zawiera on wskazania ustalonych przedsięwzięć zakładowych na wypadek nadzwyczajnego zagrożenia, katastrofy.

Powinien w szczególności zawierać procedury postępowania jeśli idzie o:
  • alarmowanie osób które mogą być dotknięte skutkami zagrożenia, katastrofy, awarii,
  • pasywne środki ochrony dla zatrudnionych,
  • działania zakładowych sił ratowniczych
  • kontrolowanie zagrożeń, ich rozwoju i skutków

itd. ..................

Firma podejmuje się opracowania instrukcji bezpieczeństwa pożarowego i zakładowych planów ratowniczych.



[1] Słownik języka polskiego EM PWN

[2] Ustawa z dnia z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. (tekst jednolity) Dz.U. 147 poz. 1229 z 2002 roku.

[3] § 6 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. nr 80 poz. 563 z dnia 11 maja 2006).
 
 
STATYSTYKI

Projekt i wykonanie - FIXBIT.PL